PHONG TỤC CÚNG GIA TIÊN NGÀY TẾT

Lượt xem:77 / 2020-01-17 11:40:23

PHONG TỤC CÚNG GIA TIÊN NGÀY TẾT

Trong những ngày Tết, các thành viên trong gia đình dù có đi đâu xa cũng đều trở về sum họp bên nhau, cùng nhau thăm hỏi người thân, họ hàng, mừng tuổi, đi lễ đầu năm cầu may mắn,... Bên cạnh đó, ngày Tết là ngày con cháu sẽ sửa soạn những mâm cơm cúng rước ông bà theo phong tục truyền thống. Và sau đây là một số lễ cúng trong ngày Tết Nguyên Đán

Tết Nguyên Đán là ngày lễ quan trọng nhất của Việt Nam, trong dịp này có rất nhiều phong tục truyền thống có ý nghĩa sâu sắc của người Việt diễn ra nhằm cầu mong một năm mới an lành, may mắn và thịnh vượng.

Trong những ngày Tết, các thành viên trong gia đình dù có đi đâu xa cũng đều trở về sum họp bên nhau, cùng nhau thăm hỏi người thân, họ hàng, mừng tuổi, đi lễ đầu năm cầu may mắn,... Bên cạnh đó, ngày Tết là ngày con cháu sẽ sửa soạn những mâm cơm cúng rước ông bà theo phong tục truyền thống. Và sau đây là một số phong tục cúng gia tiên trong ngày Tết Nguyên Đán:

hinh-anh-ve-cung-ong-cong-ong-tao-8.jpg (140 KB)

1.Lễ cúng tiễn đưa ông Công ông Táo về Trời

Công việc sửa soạn cho ngày Tết của người Việt thường bắt đầu từ ngày 23 tháng Chạp, là ngày mà người Việt cúng ông Công ông Táo - Táo quân. Theo quan điểm của người Việt thì ông Công ông Táo vừa là thần bếp trong nhà vừa là người ghi chép tất cả những việc làm tốt xấu mà gia chủ đã làm trong năm cũ và báo cáo với Ngọc Hoàng. Ông Công ông Táo được cúng vào trưa hoặc chiều ngày 23 tháng Chạp Âm lịch hàng năm.

Mâm lễ cúng ông Táo về chầu trời đủ đầy sẽ là hiện thân của ước muốn một năm mới gia đình sung túc. Theo quan niệm dân gian, phương tiện đi lại của các Táo từ hạ giới lên chầu trời là cá chép. Vì vậy, người ta thường chuẩn bị 3 con cá chép đỏ sống để bơi trong chậu nước với quan niệm “cá chép hóa rồng” đưa các Táo về trời. Những con cá chép này sau khi làm lễ sẽ được thả (phóng sinh) ra các ao hồ hoặc sông.

Về mâm cơm cúng ông Táo, không cần quá cầu kỳ, tùy theo điều kiện gia cảnh mà gia chủ có thể chuẩn bị, có thể làm món mặn và món chay. Mâm cúng phổ biến cúng ông Táo gồm:

- 1 con gà trống luộc chéo cánh ngậm hoa tỉa ớt hoặc hoa hồng (có thể thay bằng thịt heo luộc hoặc vịt quay)

- 1 đĩa xôi gấc (có thể thay bằng xôi lá cẩm, xôi đậu, xôi lá nếp)

- 1 đĩa giò lợn, 1 cái bánh chưng, 1 tô canh chân giò nấu măng (hoặc canh mọc)

- 1 đĩa rau xào thập cẩm, chả rán, thịt đông,…

- 1 chén gạo

- 1 chén muối

Và một số loại chè bánh khác.

tetsumvay_bai3_01_jqyy.jpg (142 KB)

2.Lễ cúng đón ông bà ngày tất niên

Ngày Tất niên có thể là ngày 30 tháng Chạp nếu là năm đủ hoặc 29 tháng Chạp nếu là năm thiếu. Lễ đón ông bà thường vào trưa ngày 30 tháng Chạp hoặc đôi lúc gia đình tổ chức cúng trước khi thời khắc giao thừa đến, khi trời đất chuyển thời, năm cũ đi, năm mới đến.

Mâm cúng ông bà, gia tiên ngày 30 Tết thường có đủ món mặn và cả món chay. Những món cúng thường là thịt heo kho tàu với trứng vịt, gà luộc với xôi, nem chả, thịt nguội, bánh các loại, trà sen, rượu,... Nhiều gia đình quen nấu những món ăn mà ngày xưa ông bà thích dùng. Hai món không thể thiếu trên bàn thờ là bình hoa và dĩa trái cây.

Một số gia đình có món canh khổ qua, ý cầu mong những khổ sở, khốn khó sẽ đi qua khi năm cũ hết và năm mới đến. Cúng lễ trước là để thể hiện lòng thành kính, tưởng nhớ đến các bậc tiền bối, đấng sinh thành... sau là dịp để mọi người tụ tập chúc tụng, ăn uống, chuyện trò vui vẻ.

Hai cách rước gia tiên về ăn Tết theo truyền thống:

Cách thứ nhất, con cháu chỉ làm cỗ dâng cúng gia tiên vào trưa ngày 30 Tết, khấn vái mời gia tiên về dự hưởng tại nhà.

Cách thứ hai là chiều ngày 30 Tết, gia chủ và người thân trong gia đình ra mộ, sửa sang, dọn dẹp và thắp hương làm lễ Tạ mộ, còn gọi là lễ Chạp, khấn mời tổ tiên về nhà cùng con cháu đón Tết.

Sau khi rước gia tiên về nhà, đợi cháy hết tuần hương, mâm cúng được hạ xuống, cả nhà quay quần xung quanh mâm cơm tất niên vui vẻ, sum vầy.

3.Lễ cúng Tạ đất tại nhà cuối năm

Năm cũ sắp qua năm mới sắp đến, đây là lúc chúng ta dành thời gian làm lễ tạ ơn những vị thần linh thổ địa bản gia trên mảnh đất mà mình đang sinh sống gọi là Lễ cúng tạ đất. Lễ cúng tạ đất thường được làm vào dịp cuối năm, từ sau rằm tháng Chạp đến ngày 30 Tết. Tuy nhiên thông thường Lễ cúng tạ đất được thực hiện chung với Lễ cúng đón ông bà ngày tất niên vào trưa ngày 30 Tết.

Mâm cúng Lễ cúng tạ đất được đặt trước cửa nhà

- Hương thơm

- Hoa tươi ( hoa hồng đỏ) 10 bông chia ra hai lọ hai bên

- Trầu 3 lá, Cau 3 quả cành dài đẹp

- Trái cây 2 đĩa bày ở hai bên

- Xôi trắng 2 đĩa to cũng bày hai bên

- Gà luộc nguyên con bày vào 1 đĩa (Gà giò hoặc là trống thiến) hoặc là một cái chân giò heo (chân trước) luộc, chân trái hay phải đều được.

- Rượu trắng 0,5 lít + Chén đựng rượu 3 cái + 10 lon bia + 6 lon nước ngọt bày ở hai bên ban thờ + 1 bao thuốc lá + 1 gói chè (1 lạng/gói)

- Một số bánh kẹo bày vào một đĩa to.

- Ở một số gia đình thường có đèn thờ thì không cần phải dùng nến cốc, nếu không có đèn thờ thì phải dùng đôi nến khi thắp hương làm lễ.

Phần vàng mã cho lễ cúng tạ đất

- 6 con ngựa, trong đó: 5 con ngựa 5 màu ( đỏ, xanh, trắng, vàng, chàm tím) cùng với 5 bộ mũ, áo, hia ( loại nhỏ) kèm theo ngựa là cờ lệnh, kiếm, roi. Mỗi ngựa trên lưng đặt 10 lễ tiền vàng.

- 1 con ngựa đỏ to hơn 5 con ngựa trên, cũng kèm theo mũ, áo, hia nhưng to hơn và cờ, roi, kiếm.

- 1 cây vàng hoa đỏ (1000 vàng)

- 1 đĩa đựng 50 lễ vàng tiền (dâng gia tiên)

mam-co-giao-thua-650.jpg (89 KB)

4.Cúng Giao thừa

Theo quan niệm dân gian, lễ cúng Giao thừa được cử hành ở cả trong nhà và ngoài trời. Đêm 30 tháng Chạp, rạng sáng mùng 1 Tết, nhiều nhà bày lễ cúng lúc Giao thừa trong sân hay trước cửa nhà.

Mâm cỗ cúng giao thừa ngoài trời

Mâm cỗ cúng giao thừa ngoài trời có bình hương, hoa, hai ngọn đèn dầu hoặc hai ngọn nến. Lễ vật gồm: con gà, bánh chưng, mứt kẹo, hoa, quả, rượu, vàng mã (bao gồm 1 bộ mũ áo giày quan và tiền vàng).

Mâm cỗ cúng Giao thừa trong nhà

Cỗ mặn: Bánh chưng, giò - chả, xôi gấc, thịt gà, xôi đậu xanh, các món ăn mặn khác tùy theo nhu cầu của gia đình.

Cỗ ngọt và chay: Hương, hoa, đèn nến, bánh kẹo, mứt Tết, rượu/bia và các loại đồ uống khác.

5.Lễ cúng rước ông Táo về nhà

Lễ cúng đưa ông Táo về trời đã được thực hiện vào ngày 23 tháng Chạp thì vào đêm giao thừa, các gia đình sẽ phải cúng để rước ông Táo về nhà. Thời gian cúng từ 23h đến 23h45 ngày 30 Tết, lễ vật chuẩn bị giống như tiễn ông Táo về trời.

6.Cúng lễ Tân niên

Mùng 1 Tết, ngày Tân niên đầu tiên được coi là ngày đặc biệt quan trọng. Bữa cơm cúng sáng mùng 1 Tết là cúng Nguyên đán, cúng chiều gọi là cúng Tịch điện. Mâm cúng có thể mặn hoặc chay tuỳ theo phong tục từng gia đình. Nhà nào có thờ Phật thì bắt buộc phải chuẩn bị mâm cúng chay dâng Phật.

Các món trong mâm cỗ mặn cũng được tuỳ biến theo điều kiện từng gia đình, nhưng không thể thiếu các món ăn cơ bản ngày Tết là bánh chưng, xôi, gà, giò, thịt heo,... Ngày mùng 1 Tết kiêng sát sinh, nên gà sẽ được làm thịt từ ngày hôm trước.

Trong lễ cúng, gia chủ cảm ơn công đức của tổ tiên và mời tổ tiên về thụ lễ. Sau khi cúng xong con cháu thụ lộc tổ tiên rồi mới đi chúc Tết, thăm thú họ hàng, bạn bè.

Ngày mùng 2 Tết cũng có 2 lễ cúng. Buổi sáng cúng mời tổ tiên gọi là Chiêu điện, buổi chiều cúng Tịch điện.

08-hoa-vang-2117-489.jpg (220 KB)

7.Lễ cúng tiễn ông bà

Người Việt xưa quan niệm ăn Tết 3 ngày, nên ngày mùng 3 thường là ngày cuối cùng của Tết. Vào ngày này sẽ làm lễ hoá vàng mã để tiễn ông bà tổ tiên về trời, đồng thời đón thần tài, thần lộc.

Ngày nay, lễ hoá vàng mã có thể được du di đến ngày mùng 5, mùng 7 hay mùng 10 âm lịch. Gia đình có nhiều anh em không ở chung nhà có thể làm lễ hoá vàng khác ngày nhau và sắp xếp để người anh lớn nhất hoặc người có cha mẹ ở chung thì làm lễ hoá vàng cuối cùng.

Cũng như lễ cúng rước ông bà về, ngày tiễn đưa con cháu phải tề tựu đông đủ, mâm cơm cúng cũng có đủ những món ăn truyền thống như gà luộc, bánh chưng, bánh tét, thịt kho, củ kiệu,… để dâng lên ông bà tổ tiên.

Sau khi cúng xong thì đem bao nhiêu vàng mã đã cúng trong ba ngày tết ra hóa. Những vàng mã dành cho người mới mất trong năm qua thì được hóa riêng. Khi hóa vàng mã xong thì người ta vẩy vào mấy giọt rượu cúng trên bàn vì tục cho rằng có làm như thế mới thiêng.

 

Morbi congue lectus non sem tempus semper

Donec sollicitudin lacus in felis luctus blandit. Ut hendrerit mattis justo at suscipit. Vivamus orci urna, ornare vitae tellus in, condimentum imperdiet eros. Maecenas accumsan, massa nec vulputate congue, dolor erat ullamcorper dolor, ac aliquam eros sem in dui. In eu sagittis metus. Proin consectetur suscipit dui sed euismod. Suspendisse dolor risus, venenatis eget lacus eu, ultrices euismod magna.

  • Aliquam justo lorem, commodo eget tristique non
  • Curabitur vehicula leo accumsan, varius tellus vitae
  • Pellentesque imperdiet, leo ut pulvinar facilisis
  • Aliquam justo lorem, commodo eget tristique non
  • Curabitur vehicula leo accumsan, varius tellus vitae
  • Pellentesque imperdiet, leo ut pulvinar facilisis